La statistique d’écart studentisée
Objectifs. Introduire une statistique qui est rarement utilisée pour elle-même, mais prend part à de nombreux tests post-hoc dans les ANOVA.
Prérequis. Test t de Student ; ANOVA
Résumé. La statistique d'écart studentisée q s'obtient en procédant à une sorte de test t portant sur les deux valeurs les plus extrêmes (haute et basse) d'un ensemble de moyennes. Une table des valeurs critiques de q en fonction du nombre de comparaisons impliquées dans l'ANOVA globale et le nombre de degrés de libertés de la comparaison est fournie.
2. Une table des valeurs critiques de q au seuil de .05
Cette table a été réalisée par nos soins en utilisant la fonction "qtukey" du logiciel de statistiques R, et en faisant varier de 3 à 10 le nombre r de groupes impliqués dans la comparaison, et de 2 à 100 le nombre de degrés de libertés de la comparaison.
Ainsi par exemple pour une comparaison des deux moyennes les plus extrêmes parmi 6 ( r =6) groupes de 25 sujets chacun, la valeur que q devra dépasser pour que la comparaison soit significative est 4.358.
Nous n'avons pas indiqué les valeurs pour le cas r =2 car alors il n'y a pas véritablement lieu d'utiliser la statistique d'écart studentisée.
| ddl | r=3 | r=4 | r=5 | r=6 | r=7 | r=8 | r=9 | r=10 |
| 2 | 8.331 | 9.799 | 10.881 | 11.734 | 12.435 | 13.028 | 13.542 | 13.994 |
| 3 | 5.910 | 6.825 | 7.502 | 8.037 | 8.478 | 8.852 | 9.177 | 9.462 |
| 4 | 5.040 | 5.757 | 6.287 | 6.706 | 7.053 | 7.347 | 7.602 | 7.826 |
| 5 | 4.602 | 5.218 | 5.673 | 6.033 | 6.330 | 6.582 | 6.801 | 6.995 |
| 6 | 4.339 | 4.896 | 5.305 | 5.628 | 5.895 | 6.122 | 6.319 | 6.493 |
| 7 | 4.165 | 4.681 | 5.060 | 5.359 | 5.606 | 5.815 | 5.997 | 6.158 |
| 8 | 4.041 | 4.529 | 4.886 | 5.167 | 5.399 | 5.596 | 5.767 | 5.918 |
| 9 | 3.948 | 4.415 | 4.755 | 5.024 | 5.244 | 5.432 | 5.595 | 5.738 |
| 10 | 3.877 | 4.327 | 4.654 | 4.912 | 5.124 | 5.304 | 5.460 | 5.598 |
| 11 | 3.820 | 4.256 | 4.574 | 4.823 | 5.028 | 5.202 | 5.353 | 5.486 |
| 12 | 3.773 | 4.199 | 4.508 | 4.750 | 4.950 | 5.119 | 5.265 | 5.395 |
| 13 | 3.734 | 4.151 | 4.453 | 4.690 | 4.884 | 5.049 | 5.192 | 5.318 |
| 14 | 3.701 | 4.111 | 4.407 | 4.639 | 4.829 | 4.990 | 5.130 | 5.253 |
| 15 | 3.673 | 4.076 | 4.367 | 4.595 | 4.782 | 4.940 | 5.077 | 5.198 |
| 16 | 3.649 | 4.046 | 4.333 | 4.557 | 4.741 | 4.896 | 5.031 | 5.150 |
| 17 | 3.628 | 4.020 | 4.303 | 4.524 | 4.705 | 4.858 | 4.991 | 5.108 |
| 18 | 3.609 | 3.997 | 4.276 | 4.494 | 4.673 | 4.824 | 4.955 | 5.071 |
| 19 | 3.593 | 3.977 | 4.253 | 4.468 | 4.645 | 4.794 | 4.924 | 5.037 |
| 20 | 3.578 | 3.958 | 4.232 | 4.445 | 4.620 | 4.768 | 4.895 | 5.008 |
| 21 | 3.565 | 3.942 | 4.213 | 4.424 | 4.597 | 4.743 | 4.870 | 4.981 |
| 22 | 3.553 | 3.927 | 4.196 | 4.405 | 4.577 | 4.722 | 4.847 | 4.957 |
| 23 | 3.542 | 3.914 | 4.180 | 4.388 | 4.558 | 4.702 | 4.826 | 4.935 |
| 24 | 3.532 | 3.901 | 4.166 | 4.373 | 4.541 | 4.684 | 4.807 | 4.915 |
| 25 | 3.523 | 3.890 | 4.153 | 4.358 | 4.526 | 4.667 | 4.789 | 4.897 |
| 26 | 3.514 | 3.880 | 4.141 | 4.345 | 4.511 | 4.652 | 4.773 | 4.880 |
| 27 | 3.506 | 3.870 | 4.130 | 4.333 | 4.498 | 4.638 | 4.758 | 4.864 |
| 28 | 3.499 | 3.861 | 4.120 | 4.322 | 4.486 | 4.625 | 4.745 | 4.850 |
| 29 | 3.493 | 3.853 | 4.111 | 4.311 | 4.475 | 4.613 | 4.732 | 4.837 |
| 30 | 3.486 | 3.845 | 4.102 | 4.301 | 4.464 | 4.601 | 4.720 | 4.824 |
| 31 | 3.481 | 3.838 | 4.094 | 4.292 | 4.454 | 4.591 | 4.709 | 4.812 |
| 32 | 3.475 | 3.832 | 4.086 | 4.284 | 4.445 | 4.581 | 4.698 | 4.802 |
| 33 | 3.470 | 3.825 | 4.079 | 4.276 | 4.436 | 4.572 | 4.689 | 4.791 |
| 34 | 3.465 | 3.820 | 4.072 | 4.268 | 4.428 | 4.563 | 4.680 | 4.782 |
| 35 | 3.461 | 3.814 | 4.066 | 4.261 | 4.421 | 4.555 | 4.671 | 4.773 |
| 36 | 3.457 | 3.809 | 4.060 | 4.255 | 4.414 | 4.547 | 4.663 | 4.764 |
| 37 | 3.453 | 3.804 | 4.054 | 4.249 | 4.407 | 4.540 | 4.655 | 4.756 |
| 38 | 3.449 | 3.799 | 4.049 | 4.243 | 4.400 | 4.533 | 4.648 | 4.749 |
| 39 | 3.445 | 3.795 | 4.044 | 4.237 | 4.394 | 4.527 | 4.641 | 4.741 |
| 40 | 3.442 | 3.791 | 4.039 | 4.232 | 4.388 | 4.521 | 4.634 | 4.735 |
| 41 | 3.439 | 3.787 | 4.035 | 4.227 | 4.383 | 4.515 | 4.628 | 4.728 |
| 42 | 3.436 | 3.783 | 4.030 | 4.222 | 4.378 | 4.509 | 4.622 | 4.722 |
| 43 | 3.433 | 3.779 | 4.026 | 4.217 | 4.373 | 4.504 | 4.617 | 4.716 |
| 44 | 3.430 | 3.776 | 4.022 | 4.213 | 4.368 | 4.499 | 4.611 | 4.710 |
| 45 | 3.428 | 3.773 | 4.018 | 4.209 | 4.364 | 4.494 | 4.606 | 4.705 |
| 46 | 3.425 | 3.770 | 4.015 | 4.205 | 4.359 | 4.489 | 4.601 | 4.700 |
| 47 | 3.423 | 3.767 | 4.011 | 4.201 | 4.355 | 4.485 | 4.597 | 4.695 |
| 48 | 3.420 | 3.764 | 4.008 | 4.197 | 4.351 | 4.481 | 4.592 | 4.690 |
| 49 | 3.418 | 3.761 | 4.005 | 4.194 | 4.347 | 4.477 | 4.588 | 4.686 |
| 50 | 3.416 | 3.758 | 4.002 | 4.190 | 4.344 | 4.473 | 4.584 | 4.681 |
| 51 | 3.414 | 3.756 | 3.999 | 4.187 | 4.340 | 4.469 | 4.580 | 4.677 |
| 52 | 3.412 | 3.753 | 3.996 | 4.184 | 4.337 | 4.465 | 4.576 | 4.673 |
| 53 | 3.410 | 3.751 | 3.994 | 4.181 | 4.334 | 4.462 | 4.572 | 4.669 |
| 54 | 3.408 | 3.749 | 3.991 | 4.178 | 4.331 | 4.459 | 4.569 | 4.666 |
| 55 | 3.406 | 3.747 | 3.989 | 4.176 | 4.328 | 4.455 | 4.566 | 4.662 |
| 56 | 3.405 | 3.745 | 3.986 | 4.173 | 4.325 | 4.452 | 4.562 | 4.659 |
| 57 | 3.403 | 3.743 | 3.984 | 4.170 | 4.322 | 4.449 | 4.559 | 4.656 |
| 58 | 3.402 | 3.741 | 3.982 | 4.168 | 4.319 | 4.447 | 4.556 | 4.652 |
| 59 | 3.400 | 3.739 | 3.979 | 4.165 | 4.317 | 4.444 | 4.553 | 4.649 |
| 60 | 3.399 | 3.737 | 3.977 | 4.163 | 4.314 | 4.441 | 4.550 | 4.646 |
| 61 | 3.397 | 3.735 | 3.975 | 4.161 | 4.312 | 4.438 | 4.548 | 4.643 |
| 62 | 3.396 | 3.734 | 3.973 | 4.159 | 4.309 | 4.436 | 4.545 | 4.641 |
| 63 | 3.395 | 3.732 | 3.972 | 4.157 | 4.307 | 4.434 | 4.542 | 4.638 |
| 64 | 3.393 | 3.730 | 3.970 | 4.155 | 4.305 | 4.431 | 4.540 | 4.635 |
| 65 | 3.392 | 3.729 | 3.968 | 4.153 | 4.303 | 4.429 | 4.538 | 4.633 |
| 66 | 3.391 | 3.727 | 3.966 | 4.151 | 4.301 | 4.427 | 4.535 | 4.630 |
| 67 | 3.390 | 3.726 | 3.965 | 4.149 | 4.299 | 4.425 | 4.533 | 4.628 |
| 68 | 3.389 | 3.725 | 3.963 | 4.147 | 4.297 | 4.423 | 4.531 | 4.626 |
| 69 | 3.387 | 3.723 | 3.962 | 4.146 | 4.295 | 4.421 | 4.529 | 4.624 |
| 70 | 3.386 | 3.722 | 3.960 | 4.144 | 4.293 | 4.419 | 4.527 | 4.621 |
| 71 | 3.385 | 3.721 | 3.959 | 4.142 | 4.291 | 4.417 | 4.525 | 4.619 |
| 72 | 3.384 | 3.719 | 3.957 | 4.141 | 4.290 | 4.415 | 4.523 | 4.617 |
| 73 | 3.383 | 3.718 | 3.956 | 4.139 | 4.288 | 4.413 | 4.521 | 4.615 |
| 74 | 3.382 | 3.717 | 3.954 | 4.138 | 4.286 | 4.411 | 4.519 | 4.613 |
| 75 | 3.382 | 3.716 | 3.953 | 4.136 | 4.285 | 4.410 | 4.517 | 4.611 |
| 76 | 3.381 | 3.715 | 3.952 | 4.135 | 4.283 | 4.408 | 4.515 | 4.610 |
| 77 | 3.380 | 3.714 | 3.951 | 4.133 | 4.282 | 4.406 | 4.514 | 4.608 |
| 78 | 3.379 | 3.713 | 3.949 | 4.132 | 4.280 | 4.405 | 4.512 | 4.606 |
| 79 | 3.378 | 3.712 | 3.948 | 4.131 | 4.279 | 4.403 | 4.510 | 4.604 |
| 80 | 3.377 | 3.711 | 3.947 | 4.129 | 4.277 | 4.402 | 4.509 | 4.603 |
| 81 | 3.377 | 3.710 | 3.946 | 4.128 | 4.276 | 4.400 | 4.507 | 4.601 |
| 82 | 3.376 | 3.709 | 3.945 | 4.127 | 4.275 | 4.399 | 4.506 | 4.600 |
| 83 | 3.375 | 3.708 | 3.944 | 4.126 | 4.274 | 4.398 | 4.504 | 4.598 |
| 84 | 3.374 | 3.707 | 3.943 | 4.125 | 4.272 | 4.396 | 4.503 | 4.597 |
| 85 | 3.374 | 3.706 | 3.942 | 4.123 | 4.271 | 4.395 | 4.502 | 4.595 |
| 86 | 3.373 | 3.705 | 3.941 | 4.122 | 4.270 | 4.394 | 4.500 | 4.594 |
| 87 | 3.372 | 3.704 | 3.940 | 4.121 | 4.269 | 4.392 | 4.499 | 4.592 |
| 88 | 3.371 | 3.704 | 3.939 | 4.120 | 4.268 | 4.391 | 4.498 | 4.591 |
| 89 | 3.371 | 3.703 | 3.938 | 4.119 | 4.266 | 4.390 | 4.496 | 4.590 |
| 90 | 3.370 | 3.702 | 3.937 | 4.118 | 4.265 | 4.389 | 4.495 | 4.588 |
| 91 | 3.370 | 3.701 | 3.936 | 4.117 | 4.264 | 4.388 | 4.494 | 4.587 |
| 92 | 3.369 | 3.700 | 3.935 | 4.116 | 4.263 | 4.387 | 4.493 | 4.586 |
| 93 | 3.368 | 3.700 | 3.934 | 4.115 | 4.262 | 4.386 | 4.492 | 4.585 |
| 94 | 3.368 | 3.699 | 3.934 | 4.114 | 4.261 | 4.384 | 4.490 | 4.583 |
| 95 | 3.367 | 3.698 | 3.933 | 4.114 | 4.260 | 4.383 | 4.489 | 4.582 |
| 96 | 3.367 | 3.698 | 3.932 | 4.113 | 4.259 | 4.382 | 4.488 | 4.581 |
| 97 | 3.366 | 3.697 | 3.931 | 4.112 | 4.258 | 4.381 | 4.487 | 4.580 |
| 98 | 3.366 | 3.696 | 3.930 | 4.111 | 4.257 | 4.380 | 4.486 | 4.579 |
| 99 | 3.365 | 3.696 | 3.930 | 4.110 | 4.257 | 4.379 | 4.485 | 4.578 |
| 100 | 3.365 | 3.695 | 3.929 | 4.109 | 4.256 | 4.379 | 4.484 | 4.577 |
Couleur de fond
Police
Taille de police
Couleur de texte
Crénage de la police
Visibilité de l’image
Espacement des lettres
Hauteur de ligne
Surbrillance de lien
Alignement du texte
Largeur de paragraphe

